همان‌گونه که انویدیا در رویداد معارفه‌ی رسانه‌ای خود در ابتدای ماهِ گذشته عنوان کرده بود، راندمان بین نسلی کارت‌های گیمینگ آمپر نسبت به نسل تورینگ پیشرفت قابل توجهی داشته و با قیمت بسیار مناسب‌تری نیز عرضه می‌شوند. همین تصور بسیاری از گیمرهای پی‌سی و حتی کاربران حرفه‌ای تولید محتوا را بر آن داشت که به سرعت کارت‌های گرافیک قدیمی و البته همچنان قدرتمند خود مثل RTX 2080/RTX 2080 Ti را بفروشند و با همان بودجه یا کمتر، نسبت به خرید یک محصول هیجان‌انگیز و سریع‌تر اقدام کنند.

اما پس از بررسی‌های عملی و جامع روی کارت‌های گرافیک جدید، بسیاری از جنبه‌های کارکردی و خصوصیاتِ این محصولات مشخص شد که در ادامه به مهم‌ترین آنها می‌پردازیم:

۱- راندمان معماری آمپر آن‌گونه که در ابتدای معرفی و در اسلایدهای انویدیا مشخص شد دو برابر نسل قبل نیست. در واقع راندمانِ کلی کارت گرافیک GeForce RTX 3080 در مقایسه با RTX 2080 هم دو برابر نشده است. بر اساس طیف متنوعی از بنچمارک‌های اجرا شده روی مدل‌های Founder’s Edition انویدیا و مدل‌های ساخته شده توسط شرکای تجاری انویدیا (AIB)، مشخص شده که RTX 3080 در پردازش‌های عادی Rasterization گرافیکی، نسبت به پرچمدار نسل تورینگ یعنی RTX 2080 Ti حدود ۲۵ تا ۳۵ درصد و نسبت به RTX 2080 بین ۵۵ تا ۷۰ درصد سریع‌تر عمل می‌کند. همچنین راندمان واحدهای پردازشی RT برای رهگیری پرتو و واحد‌های Tensor برای هوش مصنوعی نیز تا ۸۰ درصد بهبود پیدا کرده است. افزایش راندمان تا نزدیک به دو برابر تنها در برخی عناوین بازی‌ها و رزولوشن 4K و تنها در صورت استفاده‌ی همزمان از RT و DLSS مشاهده شده، یا در بازی‌هایی مانند Quake RTX که به جای Ray tracing از Path tracing برای اجرای کامل بازی با تکنیک رهگیری پرتو استفاده می‌کنند. در مجموع افزایش راندمان ۳۰ درصدی نسبت به پرچم‌دار معماری تورینگ یعنی RTX 2080 Ti که ۵۰۰ دلار گران‌تر هم بوده، ارزش خرید بالایی را برای RTX 3080 ایجاد می‌کند.

در ابتدای معرفی کارت‌های گرافیک گیمینگ آمپر، انویدیا به سایت دیجیتال فاندری اجازه داد که برخی بازی‌های مشخص را با تنظیمات گرافیکی معینی روی RTX 3080 اجرا کرده و راندمان آن را به صورت کلی و نه با نرخ فریم با کارت‌های گرافیک نسل تورینگ مقایسه کند. در واقع این بنچمارک‌های منتخب نمونه‌‌ی گزینش شده‌ای از بالاترین افزایش راندمان‌ها نسبت به نسل قبلی بودند و نمایانگر نسبت افزایش عملکرد در تمامِ بازی‌های دیگر نبودند. اما این تصور را ایجاد می‌کردند که باید انتظار بهبود راندمانی ۸۰ یا ۹۰ درصدی نسبت به نسل قبل را داشته باشیم.

اما چندی بعد و پس از رسیدن به موعد رسمی انتشار نقدها و بررسی‌های فنی این محصولات توسط سایت‌ها و آزمایشگاه‌های معتبر، مشخص شد که افزایش راندمان در نسل آمپر با وجود در خور ستایش بودن، در حدی که ابتدا تصور می‌شد نیست و خصوصا در برخی از بازی‌ها فقط در رزولوشن 4K و تنظیمات بالا بیشترین نمود را پیدا می‌کند. علت آن هم این است که برخی از بازی‌ها در دقت‌های 1080p و حتی 2K روی سریع‌ترین پردازنده‌های کنونی هم تا حدی گلوگاه می‌شوند و به کارت گرافیکی اجازه‌ی عرض اندام و استفاده از حداکثر توانِ خود را نمی‌دهند، در نتیجه افزایش راندمان در این رزولوشن‌ها در برخی بازی‌ها، از متوسطِ بدست آمده نیز تا حد قابل توجهی کمتر می‌شود. حتی افزایش راندمان بین نسلی آمپر نسبت به تورینگ هم بر خلاف ادعای انویدیا، جزو بالاترین رکوردهای ثبت شده در نسل‌های گذشته محسوب نمی‌شود.

مقایسه‌ی پیشرفت راندمان میان‌نسلی در بین پرچم‌دار‌های مختلف کارت‌های گرافیکی انویدیا از گذشته تا امروز
 مقایسه‌ی پیشرفت راندمان میان‌نسلی در بین پرچم‌دار‌های مختلف کارت‌های گرافیکی انویدیا از گذشته تا امروز

در نظر داشته باشید که آمارهای فوق از افزایش عملکرد بین نسلی، تنها شامل راندمان پردازش‌های عادی در واحدهای Shader است و مقایسه‌ی سرعت پردازش در واحدهای RT و Tensor بین دو نسلِ اخیر انویدیا را در بر نمی‌گیرد، بنابراین منعکس کننده‌ی میزان افزایش راندمان در تکنیک‌های رهگیری پرتو و ارتقای تصویر DLSS نیستند.

۲- راندمان کارت گرافیک RTX 3090 تنها ۱۰ تا ۱۵ درصد بهتر از RTX 3080 است. کارت گرافیک RTX 3090 کارتی بود که انویدیا از همان ابتدای معرفی آن را برای گیمرهای معمولی در نظر نداشت و قیمتی برای آن تعیین کرد که عملا آن را در رده‌ی محصولات تایتان قرار داد. اما این کارت غول‌‌پیکر هم با وجود بهره‌مندی از ۲۴ گیگابایت حافظه‌ی پرسرعت GDDR6X و تعداد واحد‌های پردازشی بیشتر، تنها ۱۰ تا ۱۵ درصد بالاتر از GTX 3080 در بازی‌های مختلف در نمودارها ظاهر شد و ثابت کرد که با وجود قیمتی که نسبت به RTX 3080  بیشتر از دو برابر بالاتر در نظر گرفته شده، خرید معقول و مناسبی حتی برای گیمرهای حرفه‌ای و پی‌سی‌های رده بالا محسوب نمی‌شود. به نظر بسیاری از کارشناسان، بهتر بود که کارت RTX 3090 با نام‌گذاری قدیمی و در دسته‌ی کارت‌های حرفه‌ای تایتان قرار بگیرد، چرا که مزیت آن در بازی‌ها نسبت به RTX 3080 ناچیز است و نسبت به برچسب ۱۵۰۰ دلاری در نظر گرفته شده و توجه به نسبت قیمت به راندمان، حرفی برای گفتن ندارد. از طرف دیگر حافظه‌ی ظرفیت بالای این کارت گرافیکی، دست کاربران شاغل به تولید محتوای با کیفیت در رزولوشن‌های بالا را برای پردازش بسیار سریع‌تر ویدیوهای خام و با حجم‌های بالا باز می‌گذارد و در پردازش‌های محاسباتی سنگین نیز بسیار کارآمد عمل می‌کند. اما در هر حال به نظر می‌رسد که ایده‌‌ی قرار دادن کارتی با مشخصات RTX 3090 در رده‌ی کارت‌های گرافیک گیمینگ بیشتر برای به چالش کشیدنِ AMD با حداکثر قوای ممکن در معماری آمپر بوده است و نه لزوما برای بهره‌مند سازیِ گیمرها. در غیر این‌ صورت، ارائه‌ی کارت گرافیکی با همین تراشه و حافظه‌ی ۱۲ گیگابایتی می‌توانست گزینه‌ی بسیار مناسب‌تری را در برابر گیمرها قرار دهد و با قیمت بسیار مناسب‌تری هم عرضه شود.

۳- کارت‌های گرافیکی آمپر تا مدت مدیدی با کمبود عرضه در سطح جهان مواجه خواهند بود. حتی قبل از معرفی و عرضه‌ی کارت‌های گرافیکی RTX 3080 و RTX 3090 هم شایعات زیادی حاکی از محدودیت‌هایی در تولید و عرضه‌ی این کارت‌ها در ابتدای ورود به بازار منتشر شده بود که بعد از رسیدن به روز عرضه به سرعت رنگ واقعیت گرفت و تا جایی نمود پیدا کرد که بسیاری از افراد، عرضه‌ی رسمی این محصولات را صوری یا اصطلاحا paper launch برآورد کردند. نه تنها محصولات RTX 3080 در سایت انویدیا در تنها چندین ثانیه ناموجود شد، بلکه سایت‌های فروش اینترنتی که این کارت‌ها را از برند‌های مختلف آماده برای فروش داشتند هم با ترافیک غیر قابل پیش‌بینی و هجوم کاربران با درخواست‌های خرید مواجه شده و برای مدتی از دسترس خارج شدند. نتیجه این شده که موجودی این محصولات تنها در کسری از ساعت به سرعت به فروش رسید و پس از روز عرضه و تا زمان نگارش این مقاله دیگر هیچ اثری از کارت‌های RTX 3080/RTX 3090 را در هیچ فروشگاه فیزیکی و آنلاین نمی‌توان یافت.

برخی از تحلیلگران و فاش‌کنندگانِ مرتبط با دست‌اندرکاران این صنعت گفته بودند که موجودی کارت‌های گرافیک GeForce RTX 3080 در روز عرضه برای تمام فروشگاه‌های دنیا، تنها رقمی بین ۲۰ هزار تا ۳۰ هزار عدد بوده است که طبیعتا در مدت کوتاهی هم از سطح بازار ناپدید شده است. جالب این که خبری از اکانت توئیتری شرکت زوتاک منتشر شده بود که نشان می‌داد تنها در موعد پیش‌فروشِ کارت گرافیک RTX 3080 زوتاک در زیرمجموعه‌ی شرکت آمازون در آلمان، حدود ۲۰ هزار سفارش برای این محصول در همان ابتدای عرضه ثبت شده بوده که این شرکت اعلام کرد قادر به پاسخ‌گویی و تحویل این تعداد سفارش حتی در میان مدت هم نخواهد بود.

پیش بینی می‌شود که موجودی و وضعیت عرضه‌ی این محصولات پس از چند هفته و از نیمه‌ی دوم ماه اکتبر و نوامبر (اواخر مهرماه و اوایل آبان‌ماه) در سطح بازار جهانی بهبود پیدا کند.

۴- گفته می‌شود که شرکت انویدیا از قبل نیز از بالا بودن تقاضا برای این محصولات آگاهی داشته و انتخاب قیمت پایه‌ی ۷۰۰ دلاری برای RTX 3080 با توجه به کمبود شدید آن در بازار و تقاضای بسیار بالا بیشتر جنبه‌ی تبلیغاتی به خود گرفته است، چرا که تعداد بسیار اندکی از گیمرها توانستند این محصولات را با قیمت MSRP یا قیمتی نزدیک به آن تهیه کنند. بسیاری از کارت‌های سفارشی و ساخت شرکای تجاری انویدیا بر مبنای تراشه‌های آمپر هم با قیمتی حدود ۱۰۰ تا ۲۰۰ دلار بالاتر از قیمت رسمی اعلام شده برای کارت‌های Founder’s Edition به فروش رسیدند.

در بازارهای غیر رسمی و بازار خاورمیانه هم با توجه به موجودی بسیار نازل، در حال حاضر قیمت مشاهده شده برای کارت‌های گرافیک RTX 3080 از برندهای مختلف بسته به مدل از ۴۰۰۰ تا ۶۵۰۰ درهم امارات در نوسان است که با احتساب نرخ روز ارز به صورت تقریبی و بدون محاسبه‌ی هزینه‌های جانبی، به قیمتی حدود ۳۲ تا ۵۳ میلیون تومان بالغ می‌شود، مبلغی که به طرز شگفت‌آوری نزدیک به دو برابر بیش از نرخ پایه‌ی ۷۰۰ دلاری تعیین شده برای این محصول است. همچنین مدل ASUS TUF RTX 3090 Gaming نیز با قیمت ۷۵ میلیون تومان تنها یک ساعت پس از عرضه در یکی از سایت‌های فروش داخلی به اتمام رسید. با توجه به کمبود عرضه پیش‌بینی می‌شود که این قیمت‌های کاذب پس از افزایش عرضه، بهبود موجودی و کم شدن هزینه‌های جنبی به تدریج کاهش خواهد یافت و حداقل به قیمتی نزدیک به قیمت جهانی اعلام شده خواهد رسید. اما این که چند هفته یا چند ماه برای این اتفاق باید صبر کرد آنچنان قابل پیش‌بینی نیست و به عملکرد انویدیا و شرکای سازنده‌اش در تولید تراشه‌ی گرافیکی و سرعت مونتاژ کارت گرافیکی در خطوط تولید وابسته خواهد بود.

۵- کارت‌ گرافیک RTX 3080 با حافظه‌ی دو برابری نیز به بازار عرضه خواهد شد. در تعداد متناوبی از اسناد شرکای سازنده، گونه‌ای از مشخصات مربوط به محصولات مبتنی بر RTX 3080 مشاهده شده که بر عرضه‌ی مدل ۲۰ گیگابایتی دلالت داشتند. به نظر می‌رسد که مدل ۲۰ گیگابایتی قبل یا بعد از عرضه‌ی محصولات شرکت ای‌ام‌دی بر مبنای Navi 21 و Navi 22 که احتمالا حافظه‌ی گرافیکی بالاتری خواهند داشت به بازار عرضه شود. کارت‌های گرافیکی نسل جدید AMD با معماری RDNA 2 قرار است پیشرفت قابل توجهی نسبت به محصولات قبلی داشته و با کارت‌های گرافیکی آمپر انویدیا هم در قیمت و هم در راندمان به رقابتی سخت بپردازند. این کارت‌های گرافیکی رده بالا با تراشه‌های حافظه‌ی GDDR6 معمولی، اما در عوض با ظرفیت‌های بالاتر نسبت به کارت‌های گرافیک انویدیا به بازار عرضه خواهند شد و قیمت پایین‌تری هم برای آنها تعیین خواهد شد. به همین جهت انویدیا احتمالا مترصد این است که کارت گرافیک RTX 3080 با ظرفیت حافظه‌ی بالاتر را همزمان با عرضه‌ی RTX 3070 برای رقابت بیشتر با محصولات ای‌ام‌دی به سرعت روانه‌ی بازار کند.

۶- راندمان بیشتر کارت‌های مبتنی بر آمپر در ازای مصرف توان بیشتر فرآهم شده است. توان مصرفی کارت‌های پرچم‌دار نسل تورینگ در رده‌ی ۲۰۰ تا ۲۵۰ واتی بود، در حالی که کارت‌های رده بالای آمپر با ۳۲۰ و ۳۴۰ آمپر رده بندی شده‌اند که افزایش ۳۰ تا ۴۰ درصدی مصرف توان را نشان می‌دهد. بنابراین کاربران به منبع تغذیه‌ی قدرتمند‌تری نسبت به گذشته نیاز دارند و احتمالا تعداد قابل توجهی از کاربران نیز همزمان با ارتقای کارت گرافیکی، باید منبع تغذیه‌ی جدیدی نیز برای پی‌سی مخصوص بازی خودشان تهیه کنند. ملزومات مورد نیاز برای پاور از محدوده‌ی مدل‌های ۵۵۰ و ۶۰۰ واتی به محدوده‌ی ۷۰۰ و ۷۵۰ واتی افزایش پیدا کرده و حتی برای برخی از مدل‌های اورکلاک شده با TDP نزدیک به ۴۰۰ وات نیز مدل ۸۵۰ واتی توصیه شده است.

در سوی دیگر به نظر می‌رسد که معماری RDNA 2 در عین افزایش راندمان زیاد، در مصرف توان بهینه‌تر عمل کند و گفته شده که مصرف کارت‌های گرافیکی رده بالای Navi 21 در محدوده‌ی ۲۵۰ یا ۳۰۰ وات باشد. بخشی از این امر به دلیل استفاده از تراشه‌های GDDR6 با مصرف کمتر نسبت به تراشه‌های GDDR6X، از همین حالا محقق شده به نظر می‌رسد.

۷- افزایش توان محاسباتی معماری آمپر نسبت به نسل تورینگ و حتی کنسول‌های بازی به معنای همان میزان افزایش راندمان نیست. حتما می‌دانید که معماری آمپر به خاطر استفاده از دو واحد پردازشی FP32 در برابر یک واحد در معماری تورینگ، قدرت پردازش محاسباتی بسیار بالاتری پیدا کرده است و به همین خاطر توان پردازشی آن با معیار ترافلاپس افزایش فاحشی نسبت به نسل گذشته داشته است. مثلا توان محاسباتی RTX 3080 برابر با ۲۹.۷ ترافلاپس عنوان شده که در مقایسه با توان ۱۳.۴ ترافلاپسی کارت RTX 2080 Ti حدود ۲۲۱ درصد افزایش نشان می‌دهد. اما اکنون می‌دانیم که تفاوت راندمان این دو کارت گرافیکی در باز‌ی‌ها اصلا در این بازه نیست و بسیار کمتر و تنها حدود ۲۵ تا ۳۵ درصد است. افزایش راندمان بدست آمده در واحدهای محاسباتی معماری آمپر، در واقع بیشتر در پردازش‌های Compute، نرم‌افزارهای ماینینگ ارزهای دیجیتال، برنامه‌های پردازش محتوای ویدیویی مثل Blender و پلاگین‌های گرافیک سه‌بعدی مثل V-Ray نمود پیدا می‌کند.